اماکن تاریخی و دیدنی استان اماکن تاریخی و دیدنی استان

گلستان مجموعه ای از دیدنی ها و زیباییهای خلقت
استان گلستان در شمال خاوری ایران واقع شده و محل سکونت یکی از بزرگ ترین و باسابقه ترین عشایر منطقه شمال خاوری ایران (ایل ترکمن) است. 
همچنین یکی از قطب های اقتصادی مهم کشور در زمینه کشاورزی، دامداری و صنایع وابسته به آن ها بوده و از معادن و صنایع باارزشی برخوردار است. پارک ملی گلستان که بزرگترین و باارزش ترین پارک ایران است، در محدوده این استان واقع شده و جنگلهای خزری در محدوده این استان به پایان می رسد. گلستان با دریای خزر نیز ساحل دارد و از مواهب طبیعی چون سواحل دریا، جنگلهای زیبا، کشتزارهای پررونق و باصفا و باغهای مطلوب برخوردار است. انواع جاذبه های طبیعی چون کوه، دریا، جنگل، آبشار، رودخانه، چشمه و انواع گونه های جانوری در این استان قابل دسترسی و مشاهده است. به لحاظ این که این استان محل زندگی عشایر ترکمن ایران است، از جاذبه های متعدد اجتماعی چون جلوه های عشایر کوچ رو و آداب و رسوم حاکم بر آنها، موسیقی سنتی خاص منطقه به همراه انواع جشن ها و آیین ها برخوردار است. این استان همچنین در مسیر عبوری زایران بارگاه مقدس حضرت امام رضا (ع) قرار گرفته و موقعیت ترانزیتی آن در کنار جاذبه های اکوتوریستی، تاریخی، فرهنگی و اجتماعی؛ گلستان را در ردیف یکی از پرتوان ترین مناطق ایران در زمینه جهانگردی قرار داده است. 

مکان های دیدنی و جاذبه های طبیعی 

پارک ملی گلستان، تالاب گمیشان، پناه گاه حیات وحش میان کاله، آبشارلو، آبشار شیرآباد، آبشار باران کوه، آبشار زیارت، آبشار کبودوال، پارک جنگلی دلند، پارک جنگلی قرق، جزیره آشوراده، منطقه جنگلی نهارخوران،پارک جنگلی النگدره، منطقه حفاظت شده جهان نما، و همچنین مسجد جامع، آرامگاه مختوم قلی فراغلی، امام زاده روشن، پل آقا قلا، امام زاده نور اسحاق، امام زاده هندیجان، بازار قدیمی، برج رادکان باختری، پنج شنبه بازار قلا، تورنگ تپه، جمعه بازار گرگان، جمعه بازار گنبد، دوشنبه بازار ترکمن، سد اسکندری ، دیوار دفاعی، قلعه ماران، کاخ اختصاصی، کاخ شاهین، کاخ آغامحمدخان، مدرسه سردار، مدرسه دارالشفاء، مسجد گلشن، مسجد امام حسن عسگری(ع)، مسجد و مدرسه کریم آبشار، موزه گرگان و میل گنبد قابوس، به همراه جلوه های زندگی مردم و عشایر منطقه از دیدنی های جذاب استان گلستان هستند. 
 
پیشینه تاریخی 
استان گلستان نام خود را از گرگان به گلستان تغییر داده و به نظر می رسد به علت آبادانی و صفای طبیعی این منطقه ووجود پارک ملی گلستان؛ نام گلستان به آن داده شده است. استان گلستان محل سکونت اقوام ترکمن هم می باشد که بخش دیگری از این ایل بزرگ نیز در جمهوری ترکمنستان زندگی می کنند. 

جلوه های اکوتوریستی 
یکی از زیباترین جلوه های اکوتوریستی استان گلستان، همچون سایر نواحی شمالی ایران، وجود روستاهای زیبا به ویژه در دل جنگل های بکر و شگرف آن است. 
دهکده های ییلاقی استان گلستان را باید در زمره یکی از زیباترین جلوه های اکوتوریستی این خطه از سرزمین شمال به شمار آورد. این دهکده ها شامل دهکده ییلاقی درازنو، دهکده ییلاقی جهان نما، دهکده ییلاقی افراتخته، دهکده ییلاقی زرین گل و دهکده ییلاقی شیرنوا و ... هستند. 
این دهکده ها به دلیل داشتن چشم اندازهای زیبا و مشرف به تمامی نواحی جلگه ای استان، از طبیعت زیبا و آب وهوای خنکی برخوردار بوده و پوشش های جنگلی و کوهستانی و صخره ای موجود در آن ها قابلیت استفاده گردشگری طبیعی و تفریحی را بیش از پیش نمایان می سازند. 
روستاهای گلستان به دلیل تنوع پوشش گیاهی- صخره ای و کوهستانی، شرایط 
آب وهوایی بسیار مناسب در ایام تابستان، وجود چشم اندازهای زیبا و مشرف به نواحی پایین دست از گذشته مورد استفاده و بازدید گردشگران قرار می گیرند. 
گرگان نیز از این وضعیت مستثنی نبوده و روستاهای شگرفی چون روستای شاه کوه و جهان نما در زمره این روستاها هستند، اما روستای زیارت در این میان خود تجلی زیبایی طبیعت از نوع دیگری است. این روستا در 12 کیلومتری جنوب گرگان واقع شده است و آب و هوای معتدل و مرطوب دارد. 
رودخانه مشهور زیارت نیز از شرق آبادی می گذرد. کوه پشته کمر و کوه سفید آب در شمار غربی و خالودره در شرق آبادی واقع شده اند. سواحل رودخانه، کوه ها، دره، پوشش گیاهی و حیات وحش از جمله جاذبه های طبیعی پیرامون روستا و مسجد قدیمی و بنای امامزاده عبدالله از جمله جاذبه های مذهبی و زیارتی آن به شمار می روند. 
معماری خانه های روستایی، بسیار جالب توجه و زیبا است. پوشش سفالین بام خانه ها، معماری داخلی و نمای بیرونی آن ها دیدنی و قابل توجه است.
یکی از نکات قابل توجه در بافت روستای زیارت مشترک بودن حیاط منازل با معابر است. به این معنا که فضای باز خصوصی منازل با معابر روستا یکی بوده و در داخل این معابر، تنور، شیرآب، حوضچه شست و شو و انبار دیده می شود.
 
خلیج گرگان
خلیج گرگان بزرگترین خلیج دریای خزر است که بر اثر پیشروی و گسترش شرقی رشته ساحل شبه جزیره میانکلاله در جنوب شرقی دریای خزر تشکیل شده است. وسعت خلیج گرگان حدود 400 کیلومتر مربع است. خلیج گرگان کم عمق است به طوری که با در نظر گرفتن بالا آمدگی آب، حداکثر عمق آن به 4 متر می رسد و در رشد و تکثیر آبزیان، ماهیان استخوانی و غضروفی و جذب پرندگان مهاجر زمستانی نقش مهمی دارد.

منابع آبی جذب جهانگردان
مهم ترین منابع آبی جذب جهانگردان در استان گلستان، دریای خزر و سواحل زیبای آن با چشم اندازها و مناظر بسیار بدیع، دلنشین و دیدنی است و همواره مسافران بسیاری را از دور و نزدیک به سوی خود جلب می کند. سواحل و کرانه های دریای خزر در پیوند با جلگه سرسبز و کوه های بلند سر به فلک کشیده البرز، از دیدنی ترین و جالب ترین نقاط استان است. می توان گفت که زیبایی های کم نظیر گرگان به موجودیت و حفظ شرایط زیستی این دریا بستگی دارد. در محدوده استان گلستان دو اسکله بندر گز و بندر ترکمن با کارکرد تفریحی و تفرجی، از تفرجگاه های مهم استان و از اماکن مطلوب جهت گذران اوقات فراغت شهروندان و مسافران محسوب می شود.

منابع جنگلی

جنگل های گرگان با مناظر و چشم اندازهای بسیار زیبای دره ها و کوه های جنگلی، رودخانه ها، چشمه سارها، فضاهای روستایی ویژه منحصر به فرد، قابلیت های مهم توریستی- جنگلی را به نمایش گذاشته و در حال حاضر از طریق مجتمع نهارخوران و جاده خوش ییلاق مورد بهره برداری قرار می گیرند.
همجواری این مجموعه جنگلی با دشت ها و کوهستان های شرقی مازندران، ویژگی های جهانگردی کم نظیری به آن بخشیده که در صورت دسترسی و ایجاد امکانات صحرایی، بخش عظیمی از نیازهای تفریحی و گذران اوقات فراغت استان سمنان و خراسان و مسافران گذری را پاسخ خواهد گفت. پارک طبیعی ناهارخوران (قدیمی ترین تفرجگاه گلستان)، پارک جنگلی النگدره و قرق (واقع در شرق گرگان و در مسیر اصلی شمال به مشهد) و پارک جنگلی آبشار کبود وال از دیگر منابع جنگلی گرگان برای جذب اکوتوریست ها به شمار می آیند.
از دیگر جاذبه های طبیعی شهرستان گرگان می توان ارتفاعاتی چون کوه جنگلی پیر گرده، کوه جنگلی تاور آب، کوه جنگلی تل انبار، کوه نیمه جنگلی چلبه، کوه نیمه جنگلی زرشک کوه و... را نام برد که هر ساله مورد بازدید گردشگران داخلی و خارجی قرار می گیرند.
 

صنایع دستی 
 صنایع دستی، هم صنعت است و نیازی از زندگی مادی انسان را برطرف می سازد و هم هنر است و به روحی که از بلندای آسمان به این زندگی هبوط یافته، معنای روحانی و آن جهانی می دهد. از اینجا می شود گفت که صنایع دستی همچون آیینه ای روح تلاشگر یک ملت و قوم را بازتاب می دهد؛ تلاشی برای زندگی سبز با عشق را. صنایع دستی استان گلستان، هرچند با گذشت زمان و تغییر در سبک زندگی، بخش هایی از آن به فراموشی سپرده شده، ولی هنوز حیات پررنگی دارد. پیشینه صنایع دستی در جلگه گرگان به قرن ها می رسد. هنر سفال و آبگینه سالیان سال آتش کوره ها را گرم نگه می داشت. دوره تاریخی سفال جرجان، از دوره ساسانی آغاز، و در دوره صفوی به پایان می رسد. در قرون اولیه اسلامی هم، سوم تا ششم هجری، علاوه بر سفال شیشه هم ارمغان دستان جرجانی ها بوده است.جدا از سفال و شیشه که دیگر به فراموشی سپرده شده اند، صنایع دستی که هم اکنون می توان از آنها به عنوان صنایع دستی استان گلستان سخن گفت،عبارتند از: 
قالی و قالیچه ترکمن، پارچه های ابریشمی، جاجیمچه، نمد، پلاس، سوزن دوزی(سیاه دوزی)، زیور آلات ترکمنی،ساز سنتی. 

قالی و قالیچه ترکمن: یکی از شاخص ترین صنایع دستی استان گلستان است.این قالی بر روی دار افقی و به روش فارسی باف و یک پود بافته می شود. نقوش این قالی، طرح های هندسی است برگرفته از توجه به روزی و روزی دهنده و تغییر و تحولی که در زندگی ترکمنان رخ می داده مانند: مهاجرت، اعمال قدرت، پیروزی در جنگ. گل های اصیل فرش های ترکمنی هریک بیانگر علامتی خاص از یک طایفه اند، مانند: گل تکه، گل یموت، گل سالور، گل ساریق، ... و همچنین معروف ترین دستباف ها عبارتند از: قارچین، سرپرده، خورجین، جوال...

پارچه های ابریشمی: این پارچه ها شامل: لباس، روسری، شال گردن، چادر شب و نوار حاشیه ای لباس می باشد.این بافته ها تا چند دهه پیش تر، پوشاک و البسه غالب مردمان منطقه بوده و هم اکنون از آنها در جشن ها و مراسم محلی استفاده می شود،همچنین لباس های قرمز کونیک،که از لباسهای سنتی ترکمنی محسوب می شود، هنر دست ابریشم بافانی است که بیشترشان در روستای کسر، حوالی شهرستان کلاله، به سر می برند.

جاجیمچه: این محصول که هنر دست بانوان روستای زیارت شهرستان گرگان می باشد، دستبافی است که به طور سنتی از پشم بافته شده و به عنوان زیرانداز استفاده می گردد؛ ولی امروزه همپای توسعه این صنعت، مصرف آن از تنوع بیشتری برخوردار شده و به عنوان روکش مبلمان، پشتی، کیف، کفش، پادری از آن استفاده می گردد.

نمد: نمد از زیراندازهای قدیمی است که با در هم تنیدن پشم و آب صابون در طرحی ساده و اصیل نقش زده می شود.از ویژگیهای این محصول،گرمی،استحکام،نفوذناپذیری نسبت به رطوبت و ارزانی آن است. از مناطق مهم تولید نمد در استان گلستان، می توان به شهرستان علی آباد و مناطق ترکمن نشین اشاره داشت. عشایر ترکمن علاوه بر استفاده از نمد به عنوان کفپوش، برای ساخت خانه،یورت و زین اسب نیز از آن بهره می گیرند. نقوش اصیل ترکمنی عبارتند از:شاخ قوچ،عقرب زرد و چشم شتر.

پلاس: پلاس یا همان گلیم، دستبافی بدون پرز بوده که از هزار سال پیش با طرحی ذهنی بافته می شده است. نقشه های آن بیشتر از تکرار گل های کوچک تشکیل می گردد که در این میان گل آیدی قدیمی ترین نقش پلاس است.این نقش شامل نه گلبرگ است از این رو در میان ترکمنان که عدد نه را مقدس می شمارند، بسیار مورد احترام است.مهمترین مراکز بافت پلاس، شهرستان های گنبد، کلاله،آق قلا است.

سوزن دوزی(سیاه دوزی): این نوع دوخت که در بین ترکمن ها با نام های کشته،کوجمه،ایلمه معروف است در گذشته کاربرد فراوانی در بین آنان داشته؛ ولی امروزه تنها برای تزیین لباس های مردانه،زنانه و کودکانه و همچنین انواع پرده و رومیزی به کار می رود.نقوش مورد استفاده در سوزن دوزی ها بیشتر هندسی و متقارن بوده و به صورت ذهنی دوخته می شود. نقوشی نظیر: مؤی (عنکبوت)، ساری ایچیان(عقرب)، قوچان(شاخ قوچ)، نمونه طرح هایی از این هنرند.

 

زیورآلات ترکمنی: این زیورآلات که اصالتی دیرین به قدمت تاریخ دارندبیشتر به صورت قطعاتی درشت از نقره است که بر سطح آنها طرح هایی استلیزه از گل و گیاه و نقش هایی جادویی حک شده است. علاوه بر این نقوش از نگین های عقیق یا شیشه های رنگین هم برای تزیین آنها استفاده می شود.گفتنی آن که چون ترکمن ها به سبب اعتقادات مذهبی خود کاربرد طرح انسان و دیگر موجودات جاندار را جایز نمی دانند در آثار هنری آنان تنها طرح های انتزاعی به چشم می خورد.

 

ساز سنتی: هرچند که انواع سازهای کلاسیک و سنتی همچون سه تار، دو تار، سنتور، عود، تنبک، دف، از فرآورده های منطقه است؛ اما تنها دو تار را می توان به عنوان ساز بومی استان نام برد. این تار دارای کاسه ای کشیده و دسته ای بلند با پرده های فلزی است. شهرستان های کلاله و گنبد از جمله محل های ساخت این ساز در استان اند.